گفتگو با جوانترین مرد علمی فیزیک
محمد حسین اجاقی

مثل همیشه شاد و پر انرژی و همراه با سر و صدای مخصوص خودش وارد دفتر شد. غیبت دو هفته‌ایش کاملاً محسوس بود، علی‌رغم میل باطنی با رفتنش موافقت کرده بودم. از این جهت که همیشه کنار دستم است، احساس خوبی دارم. جوان با حجب و حیا و کاردانی است. با عشق و علاقه کار می‌کند و با وجود سن کم تسلط‌اش به کار و کامپیوتر حیرت‌انگیز است. با وجود مشغولیات زیادی که دارد، هیچ وقت از او بدقولی ندیدم. بعد از خوش و بش‌های خودمانی و خاطرات سفر، به فکر افتادم که با او مصاحبه کنم. زیر بار نمی‌رفت و با خنده می‌گفت: «بابا ما خودمان این کاره‌ایم.» ولی دست آخر به مصاحبه رضایت داد؛ البته نه به عنوان همکار ما که به عنوان جوان‌ترین مرد علمی فیزیک سال 2008 جهان. محمد رضا عطایی متولد 19 شهریور 1364.

*اگر بخواهی خودت را در چند جمله معرفی کنی، چه می‌گویی؟
دانشجویی که روزنامه‌نگاری هم می‌کند. زیاد حرف می‌زند و سعی دارد به همان نسبت هم عمل کند. کم می‌خوابد. بیشتر مواقع یا مشغول خواندن است و یا نوشتن. دیوانه شعر و ادبیات است. حافظ و خیام را بی‌اندازه دوست دارد. با باید و نباید رابطه خوبی ندارد ولی وقتی چیزی را بپذیرفت، سعی می‌کند حتماً انجامش دهد. عاشق طنز و اتفاقات عجیب و غریب است. شخصیت گربه‌سگ اثر پیتر هانان را هم دوست دارد.
*شنیده‌ایم که شما جوانترین مرد علمی فیزیک جهان شده‌اید؟!
بله. این عنوان را هیئت داوران همایش جهانی فیزیک که خرداد ماه گذشته در کشور هند برگزار شد، به من دادند، البته فکر کنم بهتر بود می‌گفتند بچه‌ترین تا بیشتر به وضع من بخورد.
*فعالیت‌های علمی‌تان را از کجا شروع کردید؟
اگر بخواهم از اول شروع کنم باید به خیلی قبل‌تر از ورود به دانشگاه برگردم. همیشه سعی می‌کردم راه‌های جدیدی برای حل مسائل درسی و غیر درسی پیدا کنم. خانواده‌ام هم با تمام مصیبت‌هایی که برای‌شان داشت هم تشویق می‌کردند و هم همه امکانات را برایم فراهم می‌کردند. همین خصوصیت سبب شد که در دانشگاه هم رشته فیزیک را انتخاب کنم. در دانشگاه هم به دنبال تحقیق و بررسی قوانین فیزیک و یافتن راه‌های جدید بودم. این تحقیقات و آزمایش‌ها و نیاز به کسب اطلاعات بیشتر سبب شد که از سال 2004 با مجامع بین‌المللی ارتباط برقرار کنم.
*تا کنون چه عناوین جهانی کسب کرده‌اید؟
از سال 2004 تا امروز که تازه وارد سال 2009 شده‌ایم در 13 همایش شرکت کرده‌ام که در 10 مورد از آنها موفق به کسب عناوین برتر شده‌ام؛ که مهمترین آن کسب عناوین پنجم جهان، اول آسیا و دانشجویی و عنوان جوان‌ترین مرد علمی فیزیک از همایش جهانی دانشگاه دهلی بود.
*خب این 14 روز غیبت را چطور توجیه می‌کنی؟ (به عنوان مسئول دفتر نمی‌پرسم)
شما که خبر دارید. برای شرکت در اجلاس جهانی و همایش کاربرد فیزیک در علوم مهندسی در انگلستان به سر می‌بردم. بعد از مراجعت هم چند روزی مریض بودم، گواهی پزشکی هم دارم. (با خنده)
*از همایش بیشتر بگو!
در این همایش حدود 9000 مقاله فرستاده شده بود که از این میان پنج مقاله برتر در همایش ارائه شد و به لطف خدا من توانستم عنوان چهارم را کسب کنم.
*شب یلدا در غربت چطور بود؟
به لطف بابا و مامان همه چیز شب یلدا جور بود. فقط خرید هندوانه کمی خرب و پرت ماده بود که خودش 10 پوندی خرج برداشت. امّا دوستانی که از کشورهای دیگر آمده بودند و شب یلدا را به رسم ما ایرانی‌ها مهمان من بودند، فکر می‌کردند خیلی بیشتر از اینها خرج شده باشد. من هم به روی خودم نیاوردم.
*تا جایی که خبر دارم، بیشتر مقالات شما در خصوص کوانتوم است، اما در این باره چیزی نگفتی؟
شما چیزی نپرسیدی. (با خنده) کوانتوم به عنوان یکی از شاخه‌های فیزیک جدید در چند سال اخیر توانسته پاسخ‌هایی برای بسیاری از پرسش‌های ذهن انسان قرن 21 داشته باشد. یکی از بخش‌های این شاخه از فیزیک ارتباط زیادی با اموری پیدا می‌کند که از آن به نام متافیزیک یاد می‌کنیم. بخش زیادی از کار علمی من هم بر همین موضوع قرار گرفته است.
*چرا؟
به دنبال پاسخی می‌گردم برای سئوالاتی از قیبل معلق شدن انسان در هوا، رد شدن آدم از دیوار و دیگر مواردی که امروز توسط عده‌ای انجام می‌شود و تا کنون هیچ دلیل علمی برای آن ارائه نشده است.
*چرا یافتن این پاسخ‌ها برای شما تا این اندازه مهم است؟
وقتی به روند پیدایش جهان و حیات روی کره زمین دقت می‌کنی، در می‌یابی که در هیچ مقطعی، اتفاقی غیر علمی روی نداده که بتوان از آن به عنوان متافیزیک نام برد. پس امروز هم نمی‌شود اتفاقی غیر علمی رخ دهد. خالق جهان آنرا برطبق اصول علمی و برنامه‌ریزی شده آفریده و قرار نیست اتفاقی غیر علمی بتواند این نظم را برهم زند.
*یک آرزو.
به امید روزی که همه ساکنان کره زمین آزاد و عاشق در کنار یکدیگر زندگی کنند.
*سخن پایانی.
از ازل تا به ابد فرصت درویشان است.