نت‌هشتم (وبلاگ)

در این ستون که نام آنرا «گرای صفر درجه» گذاشته‌ام، قرار است هر هفته به بررسی مهم‌ترین رویداد سیاسی استان، البته به زعم بنده، پرداخته شود.
از آنجا که قرار بود این ویژه‌نامه روز شنبه منتشر شود -و بد قولی تهران کار ما را سه روز عقب انداخت- مهم‌ترین موضوع هفته قبل که سفر خانم معصومه ابتکار به کرمانشاه بود سوژه قرار گرفت.

«پس از ۲۸ سال»

- «من یکی از دانشجویان مسلمان پیرو خط امام هستم... از سفارت سابق امریکا و لانه جاسوسی فعلی تماس می‌گیرم... ما سفارت امریکا را اشغال کردیم.»
- «حتماً شوخی می‌کنید!؟»
-« شماره تلفن‌های سفارت را از دفترچه راهنمای تلفن پیدا کنید، بعد با شماره 820095 تماس بگیرید.»
این مکالمه‌ای بود در حدود ساعت 11 صبح 13 آبان 1358بین یکی از دانشجویان داخل سفارت و صدای جمهوری اسلامی ایران رد و بدل شد و همین یعنی اعلام رسمی اشغال سفارت ایالات متحده امریکا در ایران. همین امر آغازی بر پایان روابط دیپلماتیک بین دو کشور شد.

در سالگرد 13 آبان معصومه ابتکار برای سخنرانی در جمع دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه و شرکت در مراسمی که تشکل دانشجویی مصباح برگزار کرده بود، به کرمانشاه آمد.
اگر نخواهیم اشغال سفارت امریکا را به گروه‌های دیگری منصوب کنیم، می‌توان گفت که معصومه ابتکار جز اولین بازگوکننده‌گان جریان تسخیر لانه جاسوسی است که از درون دانشجویان پیرو خط امام به واگویی جریان پرداخته است. اما نباید از نظر دور داشت که کتاب تسخیر (Take over In Tehran) با توجه به موقعیت سیاسی و حزبی نویسنده در زمان انتشار و محل اصلی نشر معطوف به خواننده غربی و برخاسته از دیپلماسی رسمی جمهوری اسلامی ایران نوشته شده است. –ابتکار در آن زمان معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست ایران و عضو شورای مرکزی حزب مشارکت بود و کتاب را در کانادا منتشر ساخت.- امّا جدا از این دیپلماسی کتاب نکات دیگری را در بر می‌گیرد، حجت الاسلام سید محمد موسوی خوئینی‌ها در مقدمه‌ای که بر کتاب خاطرات ابتکار نوشته است، به این نکته تاکید می‌کند: «اگر امروز در شرایط کنونی از کسانی که سفارت سابق امریکا در ایران را در سال 1385 اشغال کردند، سوال شود که آیا امروز برای کسب حقوق خود که دولت ایالات متحده آنها را نابود کرده حاضرید دست به اقدام مشابه بزنید؟ به طور قطع پاسخ منفی خواهد بود.»
گرچه موسوی خوئینی‌ها به عنوان سرشناس‌ترین روحانی در بین دانشجویان حضور داشت و حتی به گفته‌ای رابط دانشجویان با امام خمینی (ره) بود؛ امّا باز هم نمی‌توان مطمئن بود اگر آن اقدام در آن سال نمی‌افتاد و یا در شرایط مشابه باز هم همان افراد دیگر حاضر به پرداخت چنین هزینه‌هایی نمی‌شدند. آنچنان که وقتی در نهم مردادماه 1377 عباس عبدی، نوزده سال پس از اشغال سفارت امریکا، در محل سازمان یونسکو در پاریس حاضر شده و به دیدار باری روزن، وابسته مطبوعاتی سفارت سابق امریکا رفت، تا بار دیگر گروگان‌گیر و گروگان در کنار هم بایستند، انتقادات بسیاری را برانگیخت. و راه مسالمت آمیز گفتگو را بار دیگر بست.
معصومه ابتکار –که نام حقیقی وی نیلوفر است- متولد 1339 است و در سه سالگی به همراه پدرش که برای ادامه تحصیل در امریکا بورسیه گرفته بود، راهی ماساچوست و فیلادلفیا شد و در همان جا مهدکودک و مدرسه ابتدایی رفت و لهجه امریکایی را آموخت. و همین معصومه ابتکار را گزینه‌ای مناسب برای ترجمه پیام‌های جنبش و صحبت با گروگان‌ها ساخت.
هفته گذشته و در جمع دانشجویان کرمانشاه این «قهرمان زمین» -معصومه ابتکار در سال 2005 به عنوان یکی از هفت قهرمان زمین از سوی سازمان ملل متحد مورد تقدیر قرار گرفت- فضای باز دانشجویی را عامل اصلی موفقیت دانست و گفت: «درس‌های زیادی از این واقعه می‌توانیم و باید بگیریم، نخست آنکه فضای باز دانشجویی ابتدای انقلاب زمینه ساز آگاهی و حرکت انشجویان شد، دوم آنکه استقلال جنبش دانشجویی مولفه اصلی بود که دانشجویان مسلمان پیرو خط امام دنبال کردند و منجر به این واقعه شد و آخر اینکه بیگانه‌ستیزی و نفی سلطه بیگانه خط‌مشی بود که جنبش دانشجویی برای آن دنبال راهکار می‌گشت.»
عضو شورای شهر تهران شاید برای توجیح نوشتن کتاب خود پیرامون 444 روز تسخیر سفارت امریکا، گفت: «متاسفانه در کشور ما تاریخ‌نگاری کمی در خصوص این واقعه انجام شده و نسل دومی‌ها و نسل سومی‌های انقلاب به درستی با این واقعه و بسیاری از پدیده‌های انقلاب آشنا نشده‌اند، شاید هم فرصتش را ما به آنها نداده‌ایم و شاید آنقدر کلیشه‌ای با این مسائل برخورد شده که جوانان هرگز فرصت شناخت این پدیده‌ها را پیدا نکرده‌اند و در واقع خودمان دامن زده‌ایم به پدیده‌ای که امروز به آن گسست نسل‌ها می‌گویند.»
وی که با افتتاح رسمی ستاد ائتلاف اصلاح‌طلبان کرمانشاه نشان داد بیشتر به جهت سفری تبیلیغاتی به کرمانشاه آمده، در جمع دانشجویان به گونه‌ای غیر ملموس به این قضیه اشاره کرد، آنجا که گفت: «آن روز ما دانشجویان این بحث را داشتیم که چگونه می‌شود با امپریالیسم جهانی مبارزه کرد.» فضا را برای بیان بحث انتخابات آماده ساخت. و بعد از چند جمله با طرح این سوال که امروز روش مبارزه با امپریالیسم چیست، عنوان کرد: «امروز یکی از قوی‌ترین جلوه‌های مبارزه با امریکا می‌تواند تقویت صفوف مردم در انتخابات آینده و حضور آنان در عرصه‌های سیاسی- اجتماعی باشد.»
سیستر مری –یا خواهر مری نامی است که در زمان اشغال سفارت امریکا معصومه ابتکار را به این نام می‌خواندند- عصر روز شنبه مصادف سالگرد زمانی که برادرانش در هسته اولیه دانشجویان مسلمان پیرو خط امام آماده برنامه‌ریزی برای تسخیر سفارت بودند، در منزل یکی از اعضا، ستاد ائتلاف اصلاح‌طلبان کرمانشاه را رسماً با این جملات افتتاح کرد: «قطعاً امروز اصلاح‌طلبان در فضایی قرار دارند که از لحاظ داشتن تریبون و امکانات دارای مشکلات بیشتری هستند و این خود می‌تواند دلیلی برای همدلی بیشتر باشد.»
اما پیش از مراسم رسمی افتتاح، ابتکار در جمع خبرنگاران حاضر شد. و در پاسخ به این سوال که چه احزابی قرار است در این ائتلاف قرار بگیرند، گفت: «هدف ائتلاف صد در صدی اصلاح‌طلبان است ولی اینکه چقدر از این هدف حاصل شود بستگی به لطف دوستان دارد.»
وقتی از وی پرسیده شد، اختلافات حاصله بین برخی از سران اصلاح‌طلب را چگونه ارزیابی می‌کنید، گفت: «همه اشخاص و سران نقطه نظراتی دارند که لازم است آنرا عنوان کنند، اما نگاه به مصلحت برتر همه چیز را حل خواهد کرد.»
معصومه ابتکار که به همراه پسرش –عیسی- به کرمانشاه آمده بود، ساعت 10:15 شب کرمانشاه را به قصد تهران ترک کرد. تا صبح فردا -روز یک شنبه 13 آبان- عکس‌اش تیتر یک روزنامه اعتماد بشود و یادداشت‌اش با عنوان «ما متهمیم» در روزنامه اعتماد ملی عرضه شود.
درست است که برخی، دانشجویان آنروز و سیاستمداران امروز را محکوم می‌کنند که چرا از هزینه‌های آن اقدام صحبتی نمی‌کنند، اما نباید از نظر دور داشت که هرگز نمی‌توان وضع دقیق جمهوری اسلامی را در صورت عدم انجام تسخیر سفارت امریکا متصور شد.
آن اقدام به حدی تاثیر‌گذار بود که امروز و با گذشت نزدیک به 28 سال از وقوع آن، حتی اولین مخالف این اقدام –محمود احمدی نژاد- که در مقام رئیس جمهور کشور قرار گرفته هم به خودش اجازه نمی‌دهد، انجام آنرا زیر سوال ببرد.